Sanskrit Meter
Table of Contents
- Anuṣṭubh, or Śloka (8 syllables per line)
- Triṣṭubh (11 syllables per line)
- Jagatī (12 syllables per line)
- Atijagatī (13 syllables per line)
- Śakvarī (14 syllables per line)
- Atiśakvarī (15 syllables per line)
- Aṣṭi (16 syllables per line)
- Atyaṣṭi (17 syllables per line)
- Atidhṛti (19 syllables per line)
- Prakṛti (21 syllables per line)
Sanskrit verses are built on patterns of syllables rather than on rhyme. Each verse is divided into pādas (quarters), and every syllable in each pāda is either short (laghu ᴗ) or long (guru —).
A short syllable contains a short vowel: a, i, u, ṛ, ḷ
A long syllable can be formed in three ways:
- (1) A long vowel: ā, ī, ū, ṝ, e, ai, o, au
- (2) A short vowel followed by a conjunct consonant (two consonants without a vowel in between)– Example: In the word bhakti, the kt is a conjunct consonant, so the “bha” before it becomes a long syllable.
- (3) A short vowel followed by anusvāra (ṁ) or visarga (ḥ)
• Note: The last syllable of a line is always considered a long syllable.
A meter (chanda) is determined by the arrangement of these short and long syllables in a particular order. When recited, this arrangement reveals a fixed rhythm that identifies the verse’s meter.
In addition to the pattern of syllables, verses often include pauses within a line, called caesuras (yati). In longer meters, these pauses usually fall at a fixed point and are an important part of the rhythm. In this book, we have marked these pauses with a forward slash ( / ).
Two meters—Anuṣṭubh and Upajāti—allow certain syllables to be either short or long. These optional positions are shown with the symbol “ᴏ”.
Below is a list of the Sanskrit meters used in the Gauḍīya Gīti-guccha.
Anuṣṭubh, or Śloka (8 syllables per line)
lines 1 & 3: ᴏ ᴏ ᴏ ᴏ ᴗ — — —
lines 2 & 4: ᴏ ᴏ ᴏ ᴏ ᴗ — ᴗ —
namo mahā-vadānyāya / kṛṣṇa-prema-pradāya te
kṛṣṇāya kṛṣṇa-caitanya- / nāmne gaura-tviṣe namaḥ
Some stotras appearing in this meter:
- Most Bhagavad-gītā and Śrīmad-Bhāgavatam verses
- Śrī Keśavācāryāṣṭakam
- Śrī Śikṣāṣṭakam (3rd and 7th verses)
- Śrī Śrī Rādhā-vinoda-vihāri-tattvāṣṭakam
- Śrī Upadeśāmṛta (2nd, 3rd, and 4th verses)
Triṣṭubh (11 syllables per line)
Indravajrā, Upendravajrā, and Upajāti
The only difference between Indravajrā and Upendravajrā is that the first syllable of the former is long (—), while the first syllable of the latter is short (ᴗ). Most authors combine these two meters into a mixed form called Upajāti, in which the first syllable may be either long or short (ᴏ). The pattern for Upajāti is as follows:
Upajāti: ᴏ — ᴗ — — / ᴗ ᴗ — ᴗ — —
(As seen in the verse below on lines 2 and 3, the yati in this meter sometimes occurs after the fifth syllable.)
saṁsāra-dāvā / nala-līḍha-loka-
trāṇāya kāruṇya- / ghanāghanatvam
prāptasya kalyāṇa- / guṇārṇavasya
vande guroḥ śrī- / caraṇāravindam
Some stotras appearing in this meter:
- The larger verses appearing in Bhagavad-gītā (eg. vāsāṁsi jīrṇāni yathā vihāya)
- Śrī Gurvaṣṭakam
- Śrī Govardhanāṣṭakam
- Śrī Kṛṣṇa-nāmāṣṭakam (4th verse)
- Śrī Navadvīpāṣṭakam
- Śrī Vṛndā-devyāṣṭakam
- Śrī Vṛndāvanāṣṭakam (2)
- he śrī guro jñānada dīna-bandho (Arcana-paddhati)
Śālinī: — — — — / — ᴗ — — ᴗ — —
dīvyad-vṛndā / raṇya-kalpa-drumādhaḥ
śrīmad-ratnā / gāra-siṁhāsana-sthau
śrīmad-rādhā- / śrīla-govinda-devau
preṣṭhālībhiḥ / sevyamānau smarāmi
Stotras appearing in this meter:
- Śrī Gopīnāthāṣṭakam
- dīvyad-vṛndāraṇya (Śrī Caitanya-caritāmṛta Ādi-līlā 1.16)
- Prayer to Viśākhā Sakhī (Utkalikā-vallarī 23)
Svāgatā & Rathoddhatā
Svāgatā: — ᴗ — ᴗ ᴗ ᴗ — ᴗ ᴗ — —
indranīla-maṇi-mañjula-varṇaḥ
phulla-nīpa-kusumāñcita-karṇaḥ
kṛṣṇalābhir akṛśorasi-hārī
sundaro jayati kuñja-vihārī
Stotras appearing in this meter:
- Śrī Kuñja-vihāryāṣṭakam (1)
- Prayer to Viśākhā Sakhī (Utkalikā-vallarī 23)
Rathoddhatā: — ᴗ — ᴗ ᴗ ᴗ — ᴗ — ᴗ —
śyāmasundara śikhaṇḍa-śekhara
smera-hāsa muralī-manohara
rādhikā-rasika māṁ kṛpā-nidhe
sva-priyā-caraṇa-kiṅkarīṁ kuru
Stotras appearing in this meter:
- Śrī Kṛṣṇa-nāmāṣṭakam (7th verse)
- Śrī Rādhā Prārthanā (verses 2–4)
- Yugala-gīta in Śrīmad-Bhāgavatam (10.35)
Jagatī (12 syllables per line)
Vaṁśastha & Indravaṁśā
Vaṁśastha, or Vaṁśasthavila: ᴗ — ᴗ — — ᴗ ᴗ — ᴗ — ᴗ —
pratapta-cāmīkara-caṇḍa-locanaṁ
sphurat saṭā-keśara-jṛmbhitānanam
karāla-daṁṣṭraṁ karavāla-cañcala-
kṣurānta-jihvaṁ bhrukuṭī-mukholbaṇam
Verses appearing in this meter:
- Meditation on Śrī Nṛsiṁha in Śrīmad-Bhāgavatam (7.8.20–22)
- sanātana-prema-pari-plutāntaraṁ (Obeisances to Śrīla Gopāla Bhaṭṭa Gosvāmī)
- Stotra-ratna 18, 20–22, 26–30, 46, 56
Indravaṁśā: — — ᴗ — — ᴗ ᴗ — ᴗ — ᴗ —
saptāham evācyuta-hasta-paṅkaje
bhṛṅgāyamānaṁ phala-mūla-kandaraiḥ
saṁsevyamānaṁ harim ātma-vṛndakair
govardhanādriṁ śirasā namāmi
Verse appearing in this meter:
- saptāham evācyuta-hasta-paṅkaje (Obeisances to Govardhana)
- Similar to Saurabheyī meter used for Śrī Śikṣāṣṭakam (8th verse)
Toṭaka: ᴗ ᴗ — ᴗ ᴗ — ᴗ ᴗ — ᴗ ᴗ —
sujanārbuda-rādhita-pāda-yugaṁ
yuga-dharma-dhurandhara-pātra-varam
varadābhaya-dāyaka-pūjya-padaṁ
praṇamāmi sadā prabhupāda-padam
Stotras appearing in this meter:
- Śrī Godruma-candra-bhajanopadeśaḥ
- Śrī Madhurāṣṭakam
- Śrī Prabhupāda-padma-stavakaḥ
- Śrī Vrajarāja-sutāṣṭakam
Druta-vilambita: ᴗ ᴗ ᴗ — ᴗ ᴗ — / ᴗ ᴗ — ᴗ —
nigama-kalpa-taror / galitaṁ phalaṁ
śuka-mukhād amṛta- / drava-saṁyutam
pibata bhāgavataṁ / rasam ālayam
muhur aho rasikā / bhuvi bhāvukāḥ
Verses appearing in this meter:
- nigama-kalpa-taror galitaṁ phalam (Śrīmad-Bhāgavatam 1.1.3)
- Baladeva-stotram (8 & 9)
Bhujaṅga-prayāta: ᴗ — — ᴗ — — ᴗ — — ᴗ — —
namāmīśvaraṁ sac-cid-ānanda-rūpaṁ
lasat-kuṇḍalaṁ gokule bhrājamānam
yaśodā-bhiyolūkhalād dhāvamānaṁ
parāmṛṣṭam atyantato drutya gopyā
Stotra appearing in this meter:
- Śrī Dāmodarāṣṭakam
- anārādhya rādhā-padāmbhoja-reṇum (Śrī Sva-saṅkalpa-prakāśa-stotram 1)
- cid-ānanda-bhānoḥ (Obeisances to Śrī Yamunā-devī)
Atijagatī (13 syllables per line)
Mañjubhāṣiṇī: ᴗ ᴗ — ᴗ — ᴗ ᴗ ᴗ — ᴗ — ᴗ —
jaya nāmadheya muni-vṛnda-geya he
jana-rañjanāya param akṣarākṛte
tvam anādarād api manāg udīritaṁ
nikhilogra-tāpa-paṭalīṁ vilumpasi
Stotra appearing in this meter:
- Śrī Kṛṣṇa-nāmāṣṭaka (verse 2)
Śakvarī (14 syllables per line)
Vasanta-tilakā: — — ᴗ — ᴗ ᴗ ᴗ — ᴗ ᴗ — ᴗ — —
cintāmaṇi-prakara-sadmasu kalpa-vṛkṣa-
lakṣāvṛteṣu surabhīr abhipālayantam
lakṣmī-sahasra-śata-sambhrama-sevyamānaṁ
govindam ādi-puruṣaṁtam ahaṁ bhajāmi
Stotras appearing in this meter:
- Most of Veṇu-gīta (Śrīmad-Bhāgavatam 10.21)
- yaṁ pravrajantam anupetam (Śrīmad-Bhāgavatam 1.2.2)
- Śrī Brahmā-saṁhita (Verses 29–55)
- Śrī Gāndharvā-Samprārthanāṣṭakam
- Śrī Lalitāṣṭakam
- Śrī Śikṣāṣṭakam (2nd verse)
- Śrī Upadeśāmṛta (5th, 6th, 7th, and 8th verses)
Atiśakvarī (15 syllables per line)
Mālinī: ᴗ ᴗ ᴗ ᴗ ᴗ ᴗ — — / — ᴗ — — ᴗ — —
pramada-madana-līlāḥ / kandare-kandare te
racayati nava-yūnor / dvandvam asminn amandam
iti kila kalanārthaṁ / lagnakas tad-dvayor me
nija-nikaṭa-nivāsaṁ / dehi govardhana tvam
Stotras appearing in this meter:
- Śrī Govardhana-vāsa-prārthanā-daśakam
- Śrī Kṛṣṇa-nāmāṣṭakam (5th verse)
- Śrī Rādhikāṣṭakam (1) & (2)
- Śrī Rādhā-kuṇḍāṣṭakam
- Śrī Rādhā-prārthanā (1st verse)
- Śrī Śyāma-kuṇḍāṣṭakam
- jayati jana-nivāso (Śrīmad-Bhāgavatam 10.90.48)
Tūṇaka: — ᴗ — ᴗ — ᴗ — ᴗ — ᴗ — ᴗ — ᴗ —
bhrātur antakasya pattane bhipatti-hāriṇī
prekṣayāti-pāpino pi pāpa-sindhu-tāriṇī
nīra-mādhurībhir apy aśeṣa-citta-bandhinī
māṁ punātu sarvadāravinda-bandhu-nandinī
Stotras appearing in this meter:
- Śrī Kṛṣṇa-candrāṣṭakam
- Śrī Rādhikāṣṭakam
- Śrī Yamunāṣṭakam
Aṣṭi (16 syllables per line)
Pañca-cāmara: ᴗ — ᴗ — ᴗ — ᴗ — ᴗ — ᴗ — ᴗ — ᴗ —
munīndra-vṛnda-vandite tri-loka-śoka-hāriṇī
prasanna-vaktra-paṅkaje nikuñja-bhū-vilāsini
vrajendra-bhānu-nandini vrajendra-sūnu-saṅgate
kadā kariṣyasīha māṁ kṛpā-kaṭākṣa-bhājanam?
Stotras appearing in this meter:
- Śrī Nanda-nandanāṣṭakam
- Śrī Rādhā-kṛpā-kaṭākṣa-stotram
Atyaṣṭi (17 syllables per line)
Śikhariṇī: ᴗ — — — — — / ᴗ ᴗ ᴗ ᴗ ᴗ — — ᴗ ᴗ ᴗ —
śarac-candra-bhrāntiṁ / sphurad-amala-kāntiṁ gaja-gatiṁ
hari-premonmattaṁ / dhṛta-parama-sattvaṁ smita-mukham
sadā ghūrṇan-netraṁ / kara-kalita-vetraṁ kali-bhidaṁ
bhaje nityānandaṁ / bhajana-taru-kandaṁ niravadhi
Stotras appearing in this meter:
- Śrī Nityānandāṣṭakam
- Śrī Gaurāṅga-stava-kalpataru
- Śrī Brahmā-saṁhita (Verse 56 [renumbered in this book as Verse 28])
- Śrī Jagannāthāṣṭakam
- Śrī Kṛṣṇa-nāmāṣṭakam (3rd verse)
- Śrī Manaḥ-śikṣāStotra-ratna 57, 58, 60, 62
Pṛthvī: ᴗ — ᴗ ᴗ ᴗ — ᴗ — / ᴗ ᴗ ᴗ — ᴗ — — ᴗ —
anarpita-carīṁ cirāt / karuṇayāvatīrṇaḥ kalau
samarpayitum unnato / jjvala-rasāṁ sva-bhakti-śriyam
hariḥ puraṭa-sundara- / dyuti-kadamba sandīpitaḥ
sadā hṛdaya-kandare / sphuratu vaḥ śacī-nandanaḥ
Verses appearing in this meter:
- anarpita-carīṁ cirāt (Śrī Caitanya-caritāmṛta, Ādi-līlā 1.4)
- Śrī Śacīnandana-vijayāṣṭaka
- Śrīman Mahāprabhor aṣṭaka
- Śrī Keśavāṣṭaka
- Śrī Vraja-navīna-yuvāṣṭaka
Mandākrāntā: — — — — / ᴗ ᴗ ᴗ ᴗ ᴗ — / — ᴗ — — ᴗ — —
kṛṣṇasyoccaiḥ / praṇaya-vasatiḥ / preyasībhyo pi rādhā
kuṇḍaṁ cāsyā / munibhir abhitas / tādṛg eva vyadhāyi
yat preṣṭhair apy / alam asulabhaṁ / kiṁ punar bhakti-bhājāṁ
tat premedaṁ / sakṛd api saraḥ / snātur āviṣkaroti
Verses appearing in this meter:
- Śrī Upadeśāmṛta verse 11
- rādhā kṛṣṇa-praṇaya-vikṛtir (Śrī Caitanya-caritāmṛta Ādi-līlā 1.5)
- taṁ nirvyājaṁ bhaja guṇa-nidhe (Śrī Bhakti-rasāmṛta-sindhu 2.1.103)
Atidhṛti (19 syllables per line)
Śārdūla-vikrīḍita: — — — ᴗ ᴗ — ᴗ — ᴗ ᴗ ᴗ — / — — ᴗ — — ᴗ —
kṛṣṇotkīrtana-gāna-nartana-parau / premāmṛtāmbho-nidhī
dhīrādhīra-jana-priyau priya-karau / nirmatsarau pūjitau
śrī-caitanya-kṛpā-bharau bhuvi bhuvo / bhārāvahantārakau
vande rūpa-sanātanau raghu-yugau / śrī-jīva-gopālakau
Stotras appearing in this meter:
- Śrī Ṣaḍ-gosvāmyaṣṭakam
- Śrī Daśāvatāra-stotram (12th verse)
- Śrī Kṛṣṇa-nāmāṣṭakam (6th verse)
- Śrī Śikṣāṣṭakam (1st verse)
- Śrī Upadeśāmṛta (9th and 10th verses)
Prakṛti (21 syllables per line)
Sragdharā: — — — — ᴗ — — / ᴗ ᴗ ᴗ ᴗ ᴗ ᴗ — / — ᴗ — — ᴗ — —
vande haṁ śrī-guroḥ śrī- / yuta-pada-kamalaṁ / śrī gurūn vaiṣṇavāṁś ca
śrī-rūpaṁ sāgrajātaṁ / saha-gaṇa-raghunā / thānvitaṁ taṁ sa-jīvam
sādvaitaṁ sāvadhūtaṁ / parijana-sahitaṁ / kṛṣṇa-caitanya-devaṁ
śrī-rādhā-kṛṣṇa-pādān / saha-gaṇa-lalitā- / śrī-viśākhānvitāṁś ca
Stotras appearing in this meter:
- premā nāmādbhutārthaḥ śravaṇa (Śrī Caitanya-candrāmṛta 130)
- barhāpīḍābhirāmaṁ & vaṁśī-nyastāsya-candraṁgarjantaṁ gārjayantaṁ (last verse of Śrī Nṛsiṁha-kavaca-stotram)
- Śrī Mathurā-stavaḥ
- First verse of Daśa-mūla-tattva (āmnāya prāha…)
Half-Even Meters (ardha-sama-vṛtta)
Viparītākhyānikī:
lines 1 & 3: ᴗ — ᴗ — — ᴗ ᴗ — ᴗ — —
lines 2 & 4: — — ᴗ — — ᴗ ᴗ — ᴗ — —
yathā yathā gaura-padāravinde
vindeta bhaktiṁ kṛta-puṇya-rāśiḥ
tathā tathotsarpati hṛdy akasmād
rādhā-padāmbhoja-sudhāmburāśiḥ
Verse appearing in this meter:
- yathā yathā gaura (Śrī Caitanya-candrāmṛta 88)
Puṣpitāgrā:
lines 1 & 3: ᴗ ᴗ ᴗ ᴗ ᴗ ᴗ — ᴗ — ᴗ — —
lines 2 & 4: ᴗ ᴗ ᴗ ᴗ — ᴗ ᴗ — ᴗ — ᴗ — —
kusumita-vanarāji-śuṣmi-bhṛṅga
dvija-kula-ghuṣṭa-saraḥ-sarin-mahīdhram
madhupatir avagāhya cārayan gāḥ
saha-paśu-pāla-balaś cukūja veṇum
Verse appearing in this meter:
- Śrī Veṇu-gīta verse 2 (Śrīmad-Bhāgavatam 10.21)
Sundarī, or Viyoginī:
lines 1 & 3: ᴗ ᴗ — ᴗ ᴗ — ᴗ — ᴗ —
lines 2 & 4: ᴗ ᴗ — — ᴗ ᴗ — ᴗ — ᴗ —
na dhanaṁ na janaṁ na sundarīṁ
kavitāṁ vā jagadīśa kāmaye
mama janmani janmanīśvare
bhavatād bhaktir ahaitukī tvayi
Stotra appearing in this meter:
- Śrī Śikṣāṣṭakam (4th, 5th, and 6th verses)
- na vayaṁ kavayo na tārkikā (Padyāvalī 27)
- Prayer to Lalitā Sakhī (Utkalikā-vallarī 22)
- Stotra-ratna 48, 49–52, 55
Saurabheyī:
lines 1 & 4: — — ᴗ — — ᴗ ᴗ — ᴗ — ᴗ —
lines 2 & 3: ᴗ — ᴗ — — ᴗ ᴗ — ᴗ — ᴗ —
āśliṣya vā pāda-ratāṁ pinaṣṭu mām
adarśanān marma-hatāṁ karotu vā
yathā tathā vā vidadhātu lampaṭo
mat-prāṇa-nāthas tu sa eva nāparaḥ
Verse appearing in this meter:
- Śrī Śikṣāṣṭakam (8th verse)
- saptāham evācyuta-hasta-paṅkaje (Obeisances to Govardhana)
The final verse of Kṛṣṇa-nāmāṣṭaka (beginning nārada-vīṇojjīvana) is composed in the Āryā meter, a moraic pattern (mātra-chanda). The Gaṅgā-stotram and Śacī-tanayāṣṭakam use the Pajjhaṭikā meter, a moraic even meter (mātrā-samaka). These meters are too intricate to explain in this short guide. For those who wish to study them in detail, Śrīla Baladeva Vidyābhūṣaṇa’s Chandaḥ-kaustubha, translated by Baladeva dāsa (Demian Martins), offers a thorough explanation.